Dasturchi

Dasturchi (software developer, dastur muhandisi) kompyuter, telefon yoki serverda ishlaydigan dastur yozadi. Ishning markazi — “qanday kod yozish” emas, balki noaniq talabni tushunib, uni tekshiriladigan qismlarga bo‘lish va ishlaydigan yechimni jamoa bilan yetkazish.

O‘zbekistonda bu kasb ko‘pincha veb (sayt va admin-panel), mobil ilova, bank/fintech tizimi yoki boshqa kompaniya uchun buyurtma (outsource/outstaff) ko‘rinishida uchraydi. “IT” so‘zi keng: testdan DevOpsgacha hammasi bitta statistika qatoriga tushadi. Shuning uchun “IT o‘rtacha maoshi” ni o‘z junior offerngiz deb o‘qimang.

Kasb sizga mos kelishi mumkin, agar noaniqlikni yozma qilib, xatoni o‘zingiz topib, boshqa odam kodingizni o‘qishini xohlasangiz. Mos kelmasligi mumkin, agar faqat “noutbukda o‘tirish” yoki tez boyish va’dasini qidirsangiz — birinchi yil asosan mashq, rad javoblari va oddiy ticketlar.

Tipik kun ticket (Jira, YouTrack, Linear) atrofida aylanadi: talabni o‘qish, noaniq joyni so‘rash, kod yozish, o‘z o‘ziga test, pull request, review izohlarini tuzatish. Ko‘p vaqt “yangi feature” emas — eski joyni tushunish, log o‘qish, nima uchun stagingda sinadi, productionda yo‘qligini topish.

Yozma ish ham bor: qisqa izoh, changelog, ba’zan texnik spetsifikatsiya. Standup 10–15 daqiqa: kecha nima qilindi, bugun nima, nima to‘sadi. Kichik jamoada dasturchi ba’zan dizayn yoki QA vazifasini ham “yopib” qo‘yadi — bu junior uchun foydali, lekin chegara qo‘ying.

09:30 — standup. 10:00–13:00 — chuqur ish (feature yoki bug). Tushlik. 14:30 — review yoki juftlikda debug. 16:00 — QA savollari yoki PM bilan qisqa sync. 17:30 — PR ni merge qilish yoki ertangi reja. Deadline oldidan kechqurun deploy bo‘lishi mumkin — sog‘lom jamoa buni har kuni qilmaydi.

Remote kunda kalendar bo‘shroq ko‘rinadi, lekin yozma aniqlik qattiqroq: “qildim” yetarli emas, screenshot, log va qabul mezonlari kerak. Ofisda esa “tez so‘rash” oson, lekin shovqin chuqur ishni kesadi. Ikkalasini ham oldindan sinab ko‘ring.

Qattiq: bitta tilni chuqur (JS/TS, Python yoki Java), Git, HTTP asoslari, SQL (jadval nima, JOIN nima), debugging. Algoritm olimpiadasi shart emas — lekin massiv, xarita, murakkablikni “sezish” suhbatda chiqadi.

Yumshoq: noaniq narsani so‘rash, “qachon tugaydi” deb yolg‘on aytmaslik, reviewda odamni emas kodni muhokama qilish. O‘zbekiston jamoalarida rus yoki o‘zbek ish tili, hujjatda ingliz aralashuvi odatiy. Jamoa chatida jim o‘tirish juniorni sekinlatadi.

Hamma stackni bir vaqtda o‘rganmang. Avval bitta yo‘l, keyin yoniga SQL va Git.

Kuniga 1–2 soat bilan “ishga tayyor” degan his 9–18 oy. To‘liq kun intensivi 4–8 oy bo‘lishi mumkin, lekin kuyish oson. Maktab/OTM bilan parallel — 1,5–2 yil odatiy. Bu o‘rtacha, kafolat emas: oldingi Excel/matematika yoki ingliz tili qisqartiradi; faqat video ko‘rish uzaytiradi.

Ishga kirgach ham o‘qish to‘xtamaydi. Birinchi yil — asosiy o‘qish joyi.

Toshkentda eshiklar: IT Park rezidentlari, outsource (EPAM va boshqa yetkazuvchilar), mahalliy product (Uzum, Click, Payme, bank raqam jamoalari), kichik studiyalar. Internship e’lonlari hh.uz, Telegram kanallar, universitet career fair, tanish orqali chiqadi.

Tajribasiz “2 yil tajriba” yozilgan e’longa ham yozing — ba’zan matn shablon. Lekin 80 ta ariza + 0 loyiha ishlamaydi. Bepul “tajriba uchun” uzoq ishlash — qizil chiziq: qisqa amaliyot OK, 6 oylik bepul ish emas.

Uchta ish yetadi, agar ular ishlasa va siz tushuntira olsangiz. Dribbble-skrinshot emas: repo, README, jonli havola.

G‘oyalar (nusxa ko‘chirmang — o‘z mavzuingizni qo‘ying): 1) mahalliy do‘kon uchun ombor + chek; 2) o‘quv markazi uchun dars jadvali; 3) oilaviy byudjet (kategoriya, diagramma); 4) kichik API + oddiy frontend. ChatGPT bilan yozilgan “Twitter klon” ni suhbatda tushuntira olmasangiz — zarar.

Har loyihada: nima muammo, nima tanlov, qayerda xato qildingiz. Bu case study.

Birinchi ish: rezyume 1 bet, aniq stack, havolalar, 20–40 maqsadli ariza. Yopiq tanlovlar Telegram va tanish orqali. Suhbatda “nima qurdingiz” ni 3 daqiqada aytish mashq qiling.

Frilans (Upwork, mahalliy Telegram) junior uchun og‘ir: mijoz, noma’lum talab, to‘lov riski. Avval 1–2 kichik pullik ish — portfolio uchun, asosiy daromad deb qaramang.

Remote: xorijiy jamoa odatda B2+ ingliz va kesishgan soatlar (Yevropa/AQSH) so‘raydi. Mahalliy hybrid ko‘p. “To‘liq remote junior” kam; avval ofis/hybrid realistikroq.

Mahalliy product: live coding (massiv, string), SQL, “oxirgi loyihangizni tushuntiring”, ba’zan tizim savoli o‘rniga amaliy bug. Outsource: inglizcha self-intro, algoritm, ba’zan take-home.

Savollar: farq let/const; HTTP 401 vs 403; indeks nima uchun; race conditionni qanday ko‘rasiz; nima uchun shu bazani tanladingiz. Javob: qisqa, keyin misol. Bilmasangiz — ayting, qanday qidirishni ayting.

Take-home ni 6 soatlik “bepul ish”ga aylantirmang. Vaqtni so‘rang, README yozing.

Mos: muammoni yozma qilishni yoqtiradi, noaniqlikka chidashi bor, kechki soatgacha “bitta xato”ni qidirishdan charchamagan (lekin chegarani biladi). O‘yin, Excel, maktab olimpiadasi majburiy emas.

Mos emas: faqat status; odamlar bilan yozma gaplashishni yoqtirmaslik; har kuni yangi vosita, hech qachon chuqurlik. Ko‘z yoki mushak og‘rig‘i bo‘lsa — ergonomika va tanaffus rejasiz uzoq o‘tirmang.

Ingliz: hujjat, xato matni, Stack Overflow. B1 bilan mahalliy jamoa mumkin; xorijiy outstaff odatda B2+ suhbat qiladi. IELTS shart emas.

OTM foydali (matematika, tarmoq, diplom filtri ba’zi banklarda), lekin majburiy emas. INHA, WIUT, TATU, ixtisoslashgan markazlar — turli yo‘l. Kurs (Najot Ta’lim, PDPva boshqalar) vosita; ish beruvchi yakuniy loyihani so‘raydi.

Sertifikat: AWS/GCP juniorga kam yordam. FreeCodeCamp yoki rasmiy til sertifikati ixtiyoriy. GitHub faoliyati ko‘proq gapiradi.

Yo‘l: junior → middle (mustaqil feature) → senior (tizim) yoki staff/architect, yoki EM (odamlar). PM yoki analitikka o‘tish mumkin, agar yozma va stakeholder ishini yoqtirsangiz.

Boshqa kasbdan: buxgalter SQL bilan keladi; o‘qituvchi tushuntirish bilan; marketolog metrika bilan. Avval bitta stack, “hamma narsani tashlayman” emas.

Ikkita raqamni aralashtirmang. Flexa (2026-yil 3-avgust yangilangan) dasturchi vakansiyalari medianasi ~10,1 mln so‘m/oy (2026-yil yanvar–iyul), eng ko‘p taklif ~8 mln. Milliy statistika qo‘mitasi IT va aloqa sohasi o‘rtachasi ~17,41 mln (2026 I yarm); axborot xizmatlari ichida yuqoriroq (~21,4 mln), dasturiy ta’minot bo‘yicha alohida qatorda ~22,23 mln tilga olingan. Soha o‘rtachasi telekom va yuqori dumlarni ham o‘z ichiga oladi.

Rasmiy “junior stavkasi” yo‘q. Flexa ogohlantiradi: “junior” so‘zli tanlovlar kichik va ba’zan middle talabini yashiradi. Birinchi ish odatda 8 mln ostida. Toshkent jamoalari haqidagi ochiq qo‘llanmalar (masalan, NextSuhbat, 2026) junior uchun ~6–12 mln, middle ~15–30 mln, senior 30 mln+ ni orientir qilib yozadi — bu davlat raqami emas, suhbatlar va e’lonlar aralashmasi.

Omillar: prodakshn tajriba, stack (mobil/backend/data ko‘pincha umumiy vebdan yuqori), ingliz, product vs agentlik, IT Park/USD-bog‘langan shartnoma. Soliq 12% + ijtimoiy soliq ish beruvchida — “qo‘lga” ni so‘rang.

Qayerda qidirish: hh.uz, LinkedIn, Flexa, IT Park / rezidentlar saytlari, Telegram (vakansiya kanallari). Til: e’lon o‘zbek/rus, kod va hujjat ingliz. Stack e’lonlarda: React/Next, NestJS, Java Spring, Python (Django/FastAPI), Flutter; DevOps juniorga tor.

Ish beruvchi qatlami (ochiq qo‘llanmalar): mahalliy product (Uzum, Click, Payme, TBC Uzbekistan, Anorbank va boshqalar), outsource/outstaff, startap/studiya. Product qattiqroq suhbat, ko‘pincha yuqoriroq vilka; outsource juniorga do‘stona, ingliz muhim.

Hudud: Toshkent o‘rtacha ish haqi ~12,01 mln (2026 I yarm) — mamlakat ~7,09 mln dan yuqori; IT ish o‘rinlari ham poytaxtga yig‘ilgan. Viloyatda remote yoki kichik studiya, vilka pastroq bo‘lishi odatiy.

Uch yo‘l: 1) O‘zbekistondan remote (valyuta, soliq va shartnomani huquqshunos bilan); 2) outstaff orqali Yevropa/AQSH jamoasi; 3) relocation (viz, ish ruxsati — mamlakat qonuni). AQSH/Yevropa maoshini UZS ga ko‘paytirib “men ham shuni olaman” demang — bozor, soliq, xarajat boshqacha.

Raqobat: Git, test, yozma ingliz, ochiq soatlar, xavfsizlik asoslari. LeetCode ba’zi xorijiy suhbatlarda bor; mahalliy productda kamroq. Portfolio va referans globalda ham ishlaydi.

Hozir AI (Copilot, ChatGPT, Cursor) boilerplate, test qoralamasi, “bu xato nima” ni tezlashtiradi. U o‘rnini bosmaydi: nima qurish kerakligini aniqlash, xavfsizlik, ishlash, jamoa bilan kelishuv, prodakshnda javobgarlik.

O‘rganing: promptni qisqa berish, javobni o‘qib chiqish, test yozish, litsenziya/maxfiylik (kodni tashqi modelga yubormaslik). Qimmatroq bo‘ladigan ko‘nikma — tizimni tushunish va “bu xavfli” deyish.

Ish yo‘qoladi degan bashorat — noaniq. Aniqroq: AI’siz junior sekinroq; faqat AI bilan, tushunmasdan — suhbatda yiqiladi.

Talab yo‘qolmayapti, lekin junior eshigi torayishi mumkin — chunki oddiy vazifani AI qisqartiradi. Risk: kuyish, o‘tirish kasalliklari, “doim on” madaniyati, bitta stackga yopishib qolish, shartnomasiz ish.

Afsonalar: “6 oyda 2000$”; “diplom shart”; “algoritmsiz ish yo‘q”; “AI hammaga o‘rinbosar”. Haqiqat: vaqt, portfolio, jamoa, bozorni o‘qish.